آیا پیوستن به FATF بر روابط تجاری ایران با روسیه و چین اثر می‌گذارد؟

مجید شاکری، اقتصاددان با بیان این که باوجود تحریم‌ها، FATF مشکلات ما را حل نمی‌کند؛ بلکه از اساس پاسخ اشتباهی برای حل مشکلات اقتصادی است، درباره تأثیر FATF بر روابط با چین و روسیه گفت: FATF جلوی تجارت بین‌الملل را می‌گیرد نه دوجانبه؛ چون ریسک پولشویی خودبه‌خود در تجارت دوجانبه حل می‌شود.

به گزارش ایسنا، در چند هفته گذشته، موضوع پیوستن به FATF و خروج از لیست سیاه باردیگر به تیتر اول رسانه‌های داخلی تبدیل شد. همچنین رئیس‌جمهور درخواست بررسی این موضوع را در مجمع تشخیص مصلحت نظام عنوان کرد. در همین راستا، برنامه تلویزیونی پایش، میزبان دکتر مجید شاکری، کارشناس اقتصادی بود. وی درباره این موضوع صحبت کرد که پیوستن به FATF اصلاً مسأله ایران نیست، بلکه مسأله اصلی کشور خروج از لیست سیاه است. وی معتقد بود که خروج از لیست سیاه هم برای ما نفعی ندارد. همچنین به گفته شاکری باوجود تحریم‌ها، FATF مشکلات مبادلات مالی ما را حل نمی‌کند.

این کارشناس اقتصادی در ابتدا راجع‌به دو نگاه عمده به FATF توضیح داد و گفت: یک نگاه FATF را یک نهاد فنی و حقوقی می‌داند که به لحاظ حرفه‌ای با مسأله پولشویی و تأمین مالی تروریسم مبارزه می‌کند. نگاه دوم می‌گوید با بررسی پرونده هر کشور، متوجه می‌شویم FATF با یک موضوع سیاسی درگیر است. ترکیه، امارات، ایسلند، کوبا و چین، همگی درگیری‌های سیاسی داشتند. حقیقت میان این دو است. جایی که قدرت‌های مختلف با زبان حقوقی درباره پولشویی هماوردی می‌کنند. ما با یک موضوع خالص حرفه‌ای فنی پولشویی مواجه نیستیم، بنابراین نگاه دوم واقع‌بینانه‌تر است.

او در پاسخ این پرسش که تجربه کشور‌های دیگر در پیوستن به FATF چه بوده است، بیان کرد: کشور‌ها دو مدل متفاوت برخورد کردند. مثلاً پاکستان به این نتیجه رسید که تا جای ممکن برنامه اقدام را انجام ندهد تا از لیست خاکستری خارج شود. برای این موضوع مسئولان این کشور رفتند با کشور‌هایی جز آمریکا صحبت کردند تا آن‌ها اجازه ندهند وضعیت پاکستان از لیست خاکستری بدتر شود. من در گذشته گفته بودم ما اگر بتوانیم از کشور دیگری تعهد بگیریم به لیست سیاه نخواهیم رفت.

شاکری افزود: سه ماه بعد از آن روسیه به ما یک بسته پیشنهاد کرد. پیشنهاد مرکزی آن بسته این بود که به ازای این که ما ارزیابی‌مان را به سمت اوراسیا می‌بریم آن‌ها هم با ابزار‌های خودشان ضمانت کنند ما به لیست سیاه نرویم. در تهران این پیشنهاد پذیرفته نشد. یک مدل دیگر مدل کوبا است. کوبا در مذاکراتشان با اوباما، FATF را قرار دادند و به سرعت به برنامه اقدامشان عمل کردند و سه روز بعد از سفر اوباما به کوبا از بیانیه مجمع عمومی خارج شدند.

شاکری ادامه داد: ما برای حل برنامه اقدام، به جز در مسأله CFT و پالرمو، باید در فضای بروکراتیک خودمان تغییری ایجاد کنیم. اگر موضوع این است که می‌خواهیم هزینه CFT و پالرمو را بپذیریم ولی از بیانیه مجمع عمومی خارج شویم، باید این را در مذاکرات با آمریکا پیش ببریم. هیچ جای این تصویر به ما نمی‌گوید FATF را به یک کارزار سیاست داخلی تبدیل کنیم. حضور رئیس‌جمهور در مجمع تشخیص مصلحت برای الحاق CFT و پالرمو صرفاً ابزار ما برای خروج از لیست سیاه را تضعیف می‌کند.

پرسش دیگری که در برنامه مطرح شد این بود که آیا پیوستن به FATF مشکلات ما را حل می‌کند. این اقتصاددان در پاسخ گفت: حضور در لیست سیاه به هیچ وجه خوب نیست. حضور در لیست سیاه، محدودیت در شعب خارجی بانک‌های ایرانی و محدودیت در همکاری بانک‌های خارجی در داخل ایجاد می‌کند. در انتقالات مالی ما باوجود تحریم، FATF هیچ اثری ندارد. بعضی می‌گویند بانک‌های خارجی به خاطر ریسک پولشویی با ما همکاری نمی‌کنند، پس FATF خوب است. آن ریسک پولشویی که بانک‌های خارجی می‌گویند FATF نیست. نهاد اطلاعات مالی آمریکاست که هشدار اعلام کرده است برای کسانی که شناسنامه ایرانی دارند و محدودیت‌ها به این علت است که باز به تحریم‌ها بر می‌گردد.