آنچه قبل از صادرات به ترکیه باید بدانیم

ترکیه کشوری است که سال‌هاست در میانه اروپایی یا آسیایی بودن قرار دارد. شکی نیست که این کشور توانسته یکی از کشورهای موفق در منطقه خاورمیانه به لحاظ اقتصادی باشد. ترکیه بدون اتّکا به درآمد نفتی توانسته به یکی از تاثیرگذارترین قدرت‌های اقتصادی منطقه تبدیل شود. بسیاری از سرمایه‌گذاران، تجّار و بازرگانان مطرح دنیا با این کشور دادوستد داشته و به آن سفر می‌کنند. برای ایرانیان نیز ترکیه از دیرباز تاکنون یک مقصد مهم گردشگری، مسافرت و دادوستد بوده است. خصوصاً در سالیان اخیر که بسیاری از ایرانی‌ها اقدام به سرمایه‌گذاری در ترکیه از جمله سرمایه‌گذاری در بازار مسکن و مستغلات آن کرده‌اند. این موارد تماماً نشان می‌دهد که ترکیه می‌تواند یک مقصد مهم تجاری برای کالاهای ایرانی محسوب شود. کیلومترها مرز زمینی مشترک بین دو کشور نیز شرایط لازم را برای این کار فراهم آورده است.

مردم ترکیه و ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی آنها

مردم ایران اغلب به علّت سفرهای متعدد به ترکیه با فرهنگ و ویژگی‌های اجتماعی مردم این کشور به خوبی آشنا هستند. ایران و ترکیه دارای اشتراکات فرهنگی، تاریخی و اجتماعی بسیار قابل توجهی هستند که این اشتراکات می‌تواند تسهیل‌گر روند تجارت بین دو کشور باشد. علی‌رغم اینکه اکثریت این کشور ترک‌تبار هستند، اما اقلیت‌های قومی و مذهبی از علویان و کردها نیز در آن ساکن هستند که اشتراکات بیشتری با ایرانیان دارند. همسایه غربی ایران بیش از ٨٣ میلیون نفر جمعیت داشته و از این حیث بازار مصرفی بزرگی برای کالاهای صادراتی ایران محسوب می‌شود.

ویژگی‌های جمعیت‌شناختی (آمار سال ٢٠١٨)

جمعیت: ٨٣ میلیون و ۹۰۰ هزار نفر
دین اصلی: اسلام - اهل تسنن
جمعیت مردان و زنان: به ترتیب ۴۹.۳۷ و ۵۰.۶۳ درصد
اقلیت‌های قومی و مذهبی: کردها و علوی‌ها
جمعیت شهری: ۷۵ درصد
زبان رسمی: ترکی استانبولی
جمعیت روستایی: ۲۵ درصد
شهرهای مهم: آنکارا، استانبول، ازمیر، آنتالیا، وان، دیاربکر
بیشترین جمعیت سنی: ۲۵ تا ۵۴ ساله (۴۲ درصد)
پول رایج: لیر.

جغرافیا، سیاست و تاریخ ترکیه

به لحاظ جغرافیایی، ترکیه یکی از بهترین‌ موقعیت‌ها را دارا بوده و همین مساله بر روی شکوفایی اقتصادی و تجاری آن تاثیرگذار بوده است. این کشور از معدود کشورهایی بوده که بخشی از آن در قاره اروپا و بخش دیگری در قاره آسیا واقع شده است. ترکیه سال‌هاست که تلاش می‌کند به عضویت اتحادیه اروپا درآید. اگرچه فقط بخش کوچکی از ترکیه اروپایی است، اما این مساله تاثیر خوبی بر اقتصاد و روابط تجاری آن گذاشته است. از شهرهای اروپایی ترکیه می‌توان به استانبول، چورلو، تکیرداغ و ادیرنه اشاره کرد.

ترکیه با کشورهای ایران، گرجستان، ایالت خودمختار نخجوان، ارمنستان، بلغارستان، یونان، سوریه و اقلیم کردستان عراق همسایه است. همسایه غربی ایران با چندین دریای مهم و استراتژیک ارتباط دارد که شامل دریای سیاه، مرمره، اژه و مدیترانه است. آب‌وهوای معتدل و پرباران باعث سرسبزی و رونق کشاورزی و گردشگری در ترکیه شده است.

به لحاظ سیاسی نیز نوع حکومت در این کشور به صورت ریاستی بوده و دارای یک پارلمان اثرگذار است. احزاب مختلفی در ترکیه فعال هستند که برخی از آنها اسلام‌گرا، ناسیونالیست، ملی‌گرا و سکولار هستند. ترکیه نسبت به بسیاری از کشورهای منطقه و آسیایی ساختار حکومتی دموکراتیک‌تری دارد. اقتصاد برای این کشور اهمیت بسیار زیادی داشته و بسیاری از روابط سیاست خارجی خود را بر پایه مباحث اقتصادی شکل داده است.

روابط سیاسی ترکیه با ایران علی‌رغم فراز و نشیب‌های تاریخی، وضعیت باثبات و پایداری دارد. این کشور با بسیاری از همسایگان خود از جمله عراق، سوریه، یونان و ارمنستان مشکلاتی در خصوص خطوط مرزی و سیاسی دارد. علی‌رغم آنکه برای سالیان متمادی احزاب سکولار و لائیک قدرت را در دست داشتند، اما در سالیان اخیر قدرت در دست احزاب اسلام‌گرا بوده که این به ارتباط سیاسی و تجاری بیشتر با ایران منجر شده است.

ترکیه در گذشته محل تشکیل بسیاری از امپراطوری‌های بزرگ بوده است. بخش شرقی امپراطوری روم یا همان امپراطوری بیزانس در ترکیه کنونی مستقر بود. بعد از آنها به مرور قبایل ترک از آسیای مرکزی به این منطقه کوچ کرده و قدرت را به مرور زمان در دست گرفتند. آنها توانستند امپراطوری عثمانی را تشکیل دهند که برای مدت بسیار طولانی بر بخش‌های مختلفی از خاورمیانه و آسیا حکمرانی می‌کرد. این امپراطوری با حمله بریتانیا در جنگ جهانی اول از هم پاشید و فردی به نام آتاتورک توانست پایه‌های حکومت کنونی ترکیه را بنیان نهد. از آن زمان روند صنعتی شدن و پیشرفت اقتصادی ترکیه به سرعت به پیش رفت.

وضعیت اقتصاد ترکیه

همسایه غربی ایران علی‌رغم نداشتن منابع نفتی و گازی توانسته اقتصاد خود را بسیار شکوفاتر از سایر کشورهای منطقه نگه دارد. اکثر شاخص‌های اقتصادی در ترکیه نشان‌دهنده وضعیت مناسب این کشور دارد. اقتصاد این کشور مبتنی بر گردشگری و تولیدات صنعتی از جمله پوشاک است. این کشور همچنین به میزان قابل توجهی محصولات و تولیدات معدنی دارد. ترکیه در حال حاضر به یکی از مراکز مهم تجاری و اقتصادی منطقه تبدیل شده و بسیاری از فعالان اقتصادی و تجاری از سراسر جهان از جمله ایران در آن حضور دارند. البته نباید نادیده گرفت که تنش‌های سیاسی چند سال اخیر در این کشور باعث افت شاخص‌های اقتصادی آن شده است.

جدول زیر وضعیت کلی اقتصاد ترکیه را در سال‌های ٢٠١٨ و ٢٠١۹ نشان می‌دهد.

 

تجارت ترکیه با جهان و ایران چگونه است؟

از آنجا که این کشور در حد فاصل قاره اروپا و آسیا قرار گرفته، بنابراین مسیر ارتباطی و ترانزیتی بسیاری از کشورهای دیگر و تجار آنها است. اهمیت این موضوع خصوصا برای ایران بسیار زیاد است. ترکیه در واقع برای ایران حکم یک پل اتصال به اتحادیه اروپا و تجارت با کشورهای اروپایی را دارد. اتصال به آب‌های آزاد از چند نقطه به همراه مرزهای طولانی و گسترده، زمینه‌های تجارت آسان با ترکیه را فراهم کرده است.

ترکیه با بسیاری از کشورهای آسیایی و اروپایی روابط تجاری گسترده داشته که گردشگری پررونق این کشور نیز به آن کمک کرده است. در بخش صادرات، این کشور توانسته بسیاری از کالاهای خود را به کشورهای اروپایی صادر کند. این در حالی است که نیازهای وارداتی خود را بیشتر از کشورهای آسیایی وارد می‌کند. ایران نیز تجارت به نسبت خوبی را با همسایه غربی خود داشته و چیزی در حدود ٣ درصد از نیازهای وارداتی آن را تامین می‌کند که این میزان می‌تواند بسیار افزایش پیدا کند.

ترکیه به کدام کشورها بیشتر صادرات می‌کند؟

کشکشور ترکیه در سال ۲۰۱۸ حدود ۱۶۸ میلیارد دلار کالا به کشورهای مختلف جهان صادر کرده که نسبت به سال قبل از آن حدود ۷ درصد افزایش داشته است. ترکیه حدود ۵۷ درصد از کالاهای صادراتی خود را به کشورهای اروپایی و مابقی آن را بیشتر به کشورهای آسیایی صادر کرده است. این کشور یکی از مهم‌ترین کشورهای صادرکننده پوشاک و محصولات صنعتی در خاورمیانه و منطقه به شمار می‌رود. براساس آخرین آمارها ترکیه در سال ۲۰۱۸ حدود ۱۶۸ میلیارد دلار کالا به کشورهای مختلف جهان صادر کرده است. براساس آمارهای سازمان تجارت جهانی (WTO)، بیشترین حجم صادرات کشور ترکیه در سال ۲۰۱۸ به ترتیب به کشورهای آلمان (۹.۶۱ درصد)، انگلیس (۶.۶۱ درصد)، ایتالیا (۵.۶۹ درصد)، عراق (۴.۹۷ درصد)، آمریکا (۴.۹۵ درصد)، اسپانیا (۴.۵۹ درصد) و فرانسه (۴.۳۴ درصد) و برخی کشورهای دیگر صورت گرفته است.

پیشتر اشاره شد که در بحث واردات کشورهای آسیایی سهم قابل توجهی از کالاهای وارداتی ترکیه دارند. البته باز هم برخی کشورهای اروپایی نظیر آلمان میزان قابل توجهی به ترکیه کالا صادر می‌کنند. ایران نیز سهمی بیش از ۳ درصد از تامین نیازهای وارداتی ترکیه دارد. ایران در سال ۲۰۱۸ بیش از ۳ درصد از نیازهای وارداتی ترکیه را تامین کرده است.

براساس آمارهای WTO، در سال ۲۰۱۸ ترکیه بیشترین میزان نیازهای وارداتی خود را به ترتیب از کشورهای روسیه (۹.۸۶ درصد)، چین (۹.۲۹ درصد)، آلمان (۹.۱۵ درصد)، آمریکا (۵.۵۵ درصد)، ایتالیا (۴.۵۵ درصد)، هندوستان (۳.۳۸ درصد)، فرانسه (۳.۳۲ درصد) و ایران (۳.۱۱ درصد) و سایر کشورهای دیگر تامین کرده است. در سال ۲۰۱۸ کشور ترکیه بالغ بر ۲۲۳ میلیارد دلار کالا از سراسر جهان وارد کرده که بخشی از آن از کشورهای اروپایی و بخشی دیگر از کشورهای آسیایی و آمریکای شمالی بوده است. همچنین طبیعی است که کشوری همانند ترکیه که از نبود منابع نفتی رنج می‌برد، بخش عمده‌ای از واردات خود را به آن اختصاص می‌دهد.

نمودار زیر مهم‌ترین کالاهای وارداتی ترکیه در سال ۲۰۱۸ را نشان می‌دهد.

نفت و سوخت‌های فسیلی یکی از نیازهای وارداتی مهم ترکیه به شمار می‌رود.

حجم و نوع تجارت ترکیه و ایران

ترکیه با ایران دارای روابط تجاری مناسبی است و حتی بسیاری از شهروندان ایران تعطیلات آخر سال خود را در این کشور می‌گذرانند. در سالیان اخیر در کنار رشد مسافرت ایرانیان به ترکیه، سرمایه‌گذاری آنها در بخش املاک و مستغلات ترکیه نیز افزایش پیدا کرده است. همچنین، ایران درصد قابل توجهی کالا به ترکیه صادر می‌کند. نمودار زیر وضعیت صادرات ایران به ترکیه طی سالیان اخیر را نشان می‌دهد.


 

ترکیه در سال ۲۰۱۸ حدود ۶.۹۳ میلیارد دلار کالا از ایران وارد کرده است و نمودار فوق نشان می‌دهد که در سال‌های ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ بیشترین میزان کالا از ایران به ترکیه صادر شده است. با این حال، این میزان در سال ۲۰۱۵ به شدت کاهش داشته و در سال ۲۰۱۶ به کمترین میزان خود رسیده است. هر چند که در سالیان بعد دوباره صادرات به ترکیه جهش پیدا کرده است.

علاوه بر نفت و سوخت‌های فسیلی، اقلام مهم دیگری نیز در سبد صادراتی از ایران به ترکیه دیده می‌شود. مهم‌ترین اقلام صادراتی ایران به ترکیه را به ترتیب و به ارزش دلاری می‌توان اینگونه فهرست نمود:

۱- نفت، سوخت‌های فسیلی

۲- فلزی روی
۳- آلومینیوم

۴- انواع کود
۵- آهن و فولاد
۶- مس

۷- انواع نخ
۸- مواد شیمیایی آلی

۹- شیشه و محصولات شیشه‌ای
۱۰- محصولات پلاستیکی

 
آمارهای فوق بیشتر براساس داده‌های جهانی است. ایران چهار گمرک مهم در مرز با ترکیه دارد که شامل گمرک بازرگان، گمرک خوی، گمرک سرو و گمرک رازی است. تجار و صادرکنندگان می‌توانند از طریق یکی از این گمرکات که همگی در استان آذربایجان غربی قرار دارند، با ترکیه داد و ستد داشته باشند. اما آمارهای گمرک جمهوری اسلامی ایران نشان می‌دهد که در سال‌های ۹۷ و ۹۸ مهم‌ترین اقلام صادراتی به ترکیه از ایران به قرار زیر بوده است:

خرما
لوله و پروفیل
انگور، سیب‌زمینی، کیوی، گل‌کلم، هندوانه و سایر محصولات
پلی اتیلن و پلی استیرن
اوره
انواع سنگ‌های ساختمانی
انواع محصولات خوراکی و فرآورده‌های کشاورزی
لوازم خانگی و آشپزخانه
ورقه‌های آهنی و آلومینیومی
ظروف شیشه‌ای

علاوه بر محصولات فوق، کالاهای مختلف دیگری نیز از طرف تجار و بازرگانان کشورمان به ترکیه صادر می‌شود. بیشترین میزان کالاها در سال ۹۸ به ترتیب از گمرکات تبریز، زنجان، منطقه ویژه پتروشیمی بندر امام خمینی، اراک، بندر امام خمینی، بازرگان و سایر گمرکات دیگر صورت گرفته است.

(منبع: alobiz.com)

 

 

 

 

logo-samandehi

 

تمام حقوق این وبسایت متعلق به پایگاه خبری واردات و صادرات است.

  info@import-export.ir

  +98-915-415-9252